Op 14 mei 1940 verwoesten Duitse Heinkels binnen een kwartier de Rotterdamse binnenstad, gedeelten van het Oude Noorden, Crooswijk en Kralingen.

Al op 18 mei 1940 begint stadsbouwmeester Witteveen met het wederopbouwplan van de stad. Witteveen beschouwt zichzelf als kunstenaar en geeft de stad letterlijk vorm. De kritiek op zijn stadsplan is groot;  de voorstanders van een modernistische stedenbouw vinden het ontwerp niet modern genoeg.

De bezetter voert in juni 1942 een bouwstop in. Witteveen werkt door aan zijn papieren stad tot hij in 1944 uitgeput met ziekteverlof gaat. Zijn nieuw Rotterdam zou er, op enkele gebouwen na, nooit komen. Zijn opvolger C. van Traa zou uiteindelijk met een totaal ander stadsplan de vorm van Rotterdam bepalen. 

Het Historisch Museum Rotterdam heeft met steun van de Stichting Vrienden van het Historisch Museum Rotterdam een maquette laten maken op basis van de “papieren stad” die Witteveen heeft nagelaten. Deze maquette op schaal 1:1000 is op de eerste verdieping van het Schielandshuis tentoongesteld. Bovendien is in een andere maquette op dezelfde schaal te zien hoe Rotterdam er na het puinruimen bijlag. In de tentoonstelling Stad van Rotterdammers ligt tenslotte een even grote maquette van Rotterdam vlak voor mei 1940.